Ішек ишемиясы бітелген қан тамырларына, әдетте артерияға байланысты ішекке қан ағымы азайған кезде пайда болатын әртүрлі жағдайларды сипаттайды. Ішек ишемиясы сіздің аш ішекте, тоқ ішекте (тоқ ішек) немесе екеуінде де болуы мүмкін.
Ішек ишемиясы – бұл ауырсынуды тудыруы мүмкін және ішектердің дұрыс жұмыс істеуін қиындататын ауыр жағдай. Ауыр жағдайларда ішекке қан ағымының жоғалуы ішек тініне зақым келтіруі мүмкін және өлімге әкелуі мүмкін.
Ішек ишемиясын емдеудің бірнеше әдістері бар. Қалпына келтіру мүмкіндігін арттыру үшін алғашқы белгілерді тану және дереу медициналық көмек алу өте маңызды.
Ішек ишемиясының белгілері
Ішек ишемиясының белгілері кенеттен (жедел) немесе біртіндеп (созылмалы) дамуы мүмкін. Белгілер мен симптомдар бір адамнан екіншісіне әртүрлі болуы мүмкін, бірақ ішек ишемиясын болжайтын жалпыға бірдей танылған үлгілер бар.
Жедел ішек ишемиясының белгілері
Жедел ішек ишемиясының белгілері мен симптомдары әдетте мыналарды қамтиды:
- Жеңіл, орташа немесе ауыр болуы мүмкін кенеттен іштің ауыруы
- Шұғыл дефекация қажет
- Жиі дефекация және күш қолдану қажеттілігі
- Іштің ауыруы немесе созылуы
- Нәжісте қан
- Егде жастағы адамдарда психикалық шатасу
Созылмалы ішек ишемиясының белгілері
Созылмалы ішек ишемиясының белгілері мен белгілері мыналарды қамтуы мүмкін:
- Іштің құрысулары немесе толықтығы, әдетте тамақтанғаннан кейін 30 минут ішінде және бір-үш сағатқа созылады
- Апталар немесе айлар бойы бірте-бірте күшейетін іштің ауыруы
- Кейінгі ауырсынуға байланысты тамақтанудан қорқу
- Күтпеген салмақ жоғалту
- Диарея
- Жүрек айну
- Іштің ісінуі
Дәрігерді қашан көру керек?
Ішіңіз кенеттен қатты ауырса, дереу медициналық көмекке жүгініңіз. Сізді бір орында отыра алмайтын немесе ыңғайлы позиция таба алмайтындай ыңғайсыздық тудыратын ауырсыну – бұл медициналық көмек.
Егер сізді алаңдататын басқа белгілер немесе белгілер болса, дәрігермен кездесуге жазылыңыз.
Ішек ишемиясының себебі неде?
Ішектің ишемиясы ішектерді қанмен қамтамасыз ететін негізгі артериялар арқылы қан ағымы баяулағанда немесе тоқтағанда пайда болады. Бұл жағдайдың көптеген ықтимал себептері бар, соның ішінде қан ұйығышынан туындаған артерияның бітелуі немесе холестерин сияқты шөгінділердің жиналуына байланысты артерияның тарылуы. Веналарда бітелулер де болуы мүмкін, бірақ олар сирек кездеседі.
Ішек ишемиясы жиі келесі категорияларға бөлінеді:
Тоқ ішектің ишемиясы (ишемиялық колит)
Ең жиі кездесетін ішек ишемиясының бұл түрі тоқ ішекке қан ағымы баяулағанда пайда болады. Тоқ ішекке қан ағымының төмендеуінің себебі әрқашан анық емес, бірақ бірқатар жағдайлар сізді тоқ ішектің ишемиясына осал етеді:
- Жүрек жеткіліксіздігімен, күрделі операциямен, жарақатпен немесе шокпен байланысты қауіпті төмен қан қысымы (гипотензия).
- Тоқ ішекті қамтамасыз ететін артериядағы қан ұйығы
- Ішектің бұралуы (волвулюс) немесе ішек мазмұнын грыжа ішінде ұстау
- Шрамдық тіннен немесе ісіктен туындаған ішек өтімсіздігінен ішектің шамадан тыс ұлғаюы
- Қанға әсер ететін басқа да медициналық бұзылулар, мысалы, қан тамырларының қабынуы (васкулит), қызыл жегі немесе орақ жасушалы анемия
- Қан тамырларын тарылтатын дәрілер, мысалы, кейбіреулері жүрек ауруы мен мигреньді емдеу үшін қолданылады
- Гормоналды препараттар, мысалы, босануды бақылау таблеткалары
- Кокаин немесе метамфетаминді қолдану
- Күшті физикалық жаттығулар, мысалы, ұзақ қашықтыққа жүгіру
Жедел мезентериальды ишемия
Ішек ишемиясының бұл түрі әдетте аш ішекте болады. Жедел мезентериальды ишемияның себебі болуы мүмкін:
- Жүрегіңізден шығып, қан ағымы арқылы артерияны, әдетте ішектеріңізді оттегіге бай қанмен қамтамасыз ететін жоғарғы мезентериальды артерияны бітеп тастайтын қан ұйығы. Бұл мезентериальды артерияның жедел ишемиясының ең көп тараған себебі және жүрек жеткіліксіздігі, тұрақты емес жүрек соғысы немесе жүрек соғысы болуы мүмкін.
- Негізгі ішек артерияларының бірінде дамитын және қан ағынын баяулатады немесе тоқтатады, көбінесе артерия қабырғасында майлы шөгінділердің пайда болуы нәтижесінде пайда болады. Кенеттен пайда болатын ишемиялардың бұл түрі созылмалы ішек ишемиясы бар адамдарда жиі кездеседі.
- Шок, жүрек жеткіліксіздігі, кейбір дәрі-дәрмектер немесе созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі салдарынан төмен қан қысымынан туындаған қан ағымының бұзылуы. Бұл мәселе басқа ауыр аурулары бар және кейбір дәрежедегі атеросклерозы бар адамдарда жиі кездеседі. Жедел мезентериальды ишемияның бұл түрі жиі окклюзивті емес ишемиялар деп аталады, бұл артерияның бітелуіне байланысты емес.
Созылмалы мезентериальды ишемия
Созылмалы мезентериальды ишемия, сондай-ақ ішек стенокардиясы деп аталады, артерия қабырғасында майлы шөгінділердің жиналуынан туындайды. Бұл ауру процесі әдетте біртіндеп жүреді және ішектеріңізді қамтамасыз ететін үш негізгі артерияның кем дегенде екеуі қатты тарылмайынша немесе толық бітелмейінше емдеуді қажет етпеуі мүмкін.
Созылмалы мезентериялық ишемияның ықтимал қауіпті асқынуы ауру артерияның ішінде қан ұйығышының дамуы болып табылады, бұл қан ағымының кенеттен бітелуіне әкеледі (жедел мезентериялық ишемия).
Қан ішектерден шықпаған кезде пайда болатын ишемия
Ішектеріңізден оттегісіз қанды ағызатын тамырда қан ұйығы дамуы мүмкін. Вена бітеліп қалса, қан ішекке оралып, ісіну мен қан кетуді тудырады. Бұл жағдай мезентериялық веноздық тромбоз деп аталады және ол келесі себептерден туындауы мүмкін:
- Ұйқы безінің жедел немесе созылмалы қабынуы
- Іштің инфекциясы
- Асқорыту жүйесінің ісіктері
- Ойық жаралы колит, Крон ауруы немесе дивертикулит сияқты ішек аурулары
- Қанның ұюға бейімділігін арттыратын бұзылулар (гиперкоагуляцияның бұзылуы), мысалы, тұқым қуалайтын ұюдың бұзылуы
- Қан ұю қаупін арттыратын эстроген сияқты дәрілер
- Іштің жарақаттары
Тәуекел факторлары
Ішек ишемиясының қаупін арттыратын факторларға мыналар жатады:
- Артерияларыңызда майлы шөгінділердің жиналуы (атеросклероз). Егер сізде жүрекке (коронарлық артерия ауруы), аяқтарыңызға (перифериялық тамыр ауруы) немесе миыңызға қызмет ететін артерияларға (каротид артериясының ауруы) қан ағымының төмендеуі сияқты атеросклероздан туындаған басқа жағдайлар болса, сізде ішек ауруларының қаупі жоғары. ишемия.
- Жасы. 50 жастан асқан адамдарда ішек ишемиялары жиі кездеседі.
- Темекі шегу. Темекі және ысталған темекінің басқа түрлері ішек ишемиясының қаупін арттырады.
- Созылмалы обструктивті өкпе ауруы. Эмфизема және темекі шегуге байланысты басқа өкпе аурулары ішек ишемиясының қаупін арттырады.
- Жүрек проблемалары. Егер сізде жүрек жеткіліксіздігі немесе жүрекшелердің фибрилляциясы сияқты тұрақты емес жүрек соғуы болса, ішек ишемиясының қаупі артады.
- Дәрі-дәрмектер. Кейбір дәрі-дәрмектер ішек ишемиясының қаупін арттыруы мүмкін. Мысалы, босануды бақылау таблеткалары мен қан тамырларының кеңеюіне немесе жиырылуына әкелетін дәрілер, мысалы, кейбір аллергиялық препараттар мен мигреньге қарсы препараттар.
- Қан ұю проблемалары. Қанның ұю қаупін арттыратын аурулар мен жағдайлар ішек ишемиясының қаупін арттыруы мүмкін. Мысалдарға орақ жасушалы анемия және V фактор лейден мутациясы жатады.
- Есірткіні заңсыз қолдану. Кокаин мен метамфетаминді қолдану ішек ишемиясымен байланысты болды.
Ішек ишемиясының асқынулары
Ішек ишемиясының асқынулары мыналарды қамтуы мүмкін:
- Ішек тінінің өлуі. Егер сіздің ішекке қан ағымы толығымен және кенеттен бітеліп қалса, ішек тіндері өлуі мүмкін (гангрена).
- Ішек перфорациясы. Ішектің қабырғасы арқылы тесік дамуы мүмкін. Бұл мәселе ішектің мазмұнын іш қуысына ағып, ауыр инфекцияны (перитонит) тудырады.
- Тоқ ішектің тыртықтары немесе тарылуы. Кейде ішектер ишемиядан айығуы мүмкін, бірақ емдеу процесінің бөлігі ретінде дене ішектерді тарылтатын немесе бітеп тастайтын тыртық тінін қалыптастырады.
Кейбір жағдайларда ішектің ишемиясы өліммен аяқталады.
Ішек ишемиясының диагностикасы
Егер сіздің дәрігеріңіз ішек ишемиясына күдіктенсе, сіз белгілер мен белгілерге негізделген бірнеше диагностикалық сынақтардан өтуіңізге болады, соның ішінде:
- Қан сынақтары. Ішек ишемиясын көрсететін арнайы қан маркерлері болмаса да, жалпы қан анализінің кейбір нәтижелері ішек ишемиясын көрсетуі мүмкін. Мұндай нәтиженің мысалы – ақ жасушалар санының артуы.
- Бейнелеу сынақтары. Бейнелеу сынақтары дәрігерге ішкі ағзаларыңызды көруге және белгілеріңіз бен симптомдарыңыздың басқа себептерін жоққа шығаруға көмектеседі. Бейнелеу сынақтарына рентген, ультрадыбыстық, КТ және МРТ кіруі мүмкін.
- Асқорыту трактінің ішінде көруге болатын аумақ. Бұл әдіс ас қорыту жолын ішінен көру үшін аузыңызға немесе тік ішекке ұшында камерасы бар жарықтандырылған, икемді түтікшені енгізу арқылы орындалады. Аузыңызға енгізген кезде (эндоскопия) диапазон сіздің аш ішектің жоғарғы бөлігін зерттейді. Тік ішекке енгізген кезде, сканер тоқ ішектің соңғы 2 футтарын (сигмоидоскопия) немесе бүкіл тоқ ішекті (колоноскопия) зерттейді.
- Артериялар арқылы қан ағынын бақылайтын бояу. Бұл сынақ кезінде (ангиография) ұзын және жұқа түтік (катетер) сіздің шап немесе қолыңыздағы артерияға енгізіледі, содан кейін артерия арқылы аортаға өтеді. Катетер арқылы енгізілген бояу тікелей ішек артерияларына ағып кетеді. Бояғыш артерияларыңыз арқылы қозғалған кезде, рентгендік суреттерде тар аймақтар немесе бітелу көрінеді. Ангиография сонымен қатар дәрігерге дәрі-дәрмектерді енгізу немесе артерияны кеңейту үшін арнайы құралдарды қолдану арқылы артериядағы бітелуді емдеуге мүмкіндік береді.
- Барлау хирургиясы. Кейбір жағдайларда зақымдалған тіндерді табу және жою үшін барлау операциясы қажет болуы мүмкін. Ішті ашу арқылы дәрігерлер бір процедура кезінде диагноз қойып, емдей алады.
Ішек ишемиясын емдеу
Ішек ишемиясын емдеу ас қорыту жолының қанмен қамтамасыз етілуін қалпына келтіру арқылы жүзеге асырылады. Опциялар сіздің жағдайыңыздың себебі мен ауырлығына байланысты өзгереді.
Тоқ ішектің ишемиясы үшін
Дәрігер инфекцияларды емдеу немесе алдын алу үшін антибиотиктерді ұсынуы мүмкін. Жүрек жеткіліксіздігі немесе тұрақты емес жүрек соғысы сияқты кез келген негізгі медициналық жағдайды емдеу де маңызды. Сол сияқты, сіз мигрендік препараттар, гормондық препараттар және кейбір жүрек препараттары сияқты қан тамырларыңызды тарылтатын дәрілерді тоқтатуыңыз керек. Кейде тоқ ішектің ишемиясы өздігінен емдейді.
Егер тоқ ішек зақымдалған болса, өлі тіндерді алып тастау үшін операция қажет болуы мүмкін. Немесе сізге ішек артерияларының біріндегі бітелуді айналып өту үшін операция қажет болуы мүмкін.
Мезентериальды артерияның жедел ишемиясы үшін
Операция қан ұйығышын жою, артерия бітелуін айналып өту немесе ішектің зақымдалған бөлігін жөндеу немесе жою үшін қажет болуы мүмкін. Емдеу сонымен қатар тромбтардың пайда болуын болдырмау, тромбтарды еріту немесе қан тамырларын кеңейту үшін антибиотиктер мен дәрі-дәрмектерді қолдануды қамтуы мүмкін.
Мәселені диагностикалау үшін ангиография жасалса, бір мезгілде қан ұйығын жоюға немесе ангиопластика арқылы тарылған артерияны ашуға болады. Ангиопластика майлы шөгінділерді қысу және артерияны созу, қанның ағуы үшін кеңірек жол жасау үшін катетердің соңында үрленген баллонды қолдану арқылы орындалады. Артерияны ашық ұстауға көмектесу үшін серіппе тәрізді металл түтік (стент) де орналастырылуы мүмкін.
Созылмалы мезентериальды артерия ишемиясы үшін
Емдеу ішекке қан ағынын қалпына келтіруді талап етеді. Сіздің хирург ангиопластикалық терапия немесе артерияға стент қою арқылы бітеліп қалған артерияларды айналып өтуі немесе тарылған артерияларды кеңейтуі мүмкін.
Мезентериальды веноздық тромбозға байланысты ишемиялар үшін
Егер сіздің ішектеріңізде зақым белгілері болмаса, сізге үш айдан алты айға дейін антикоагулянттық препараттарды қабылдау қажет болуы мүмкін. Антикоагулянттар қан ұйығыштарының пайда болуына жол бермейді.
Егер талдаулар сізде қанның ұюы бұзылғанын көрсетсе, өміріңіздің соңына дейін антикоагулянттарды қабылдау қажет болуы мүмкін. Егер ішектің бөліктері зақымдану белгілерін көрсетсе, зақымдалған бөлікті алып тастау үшін операция қажет болуы мүмкін.